Het is inmiddels al redelijk bekend dat het blootstellen van merries aan kunstlicht een bijdrage levert aan het naar voren halen van het fokseizoen, zodat veulens eerder in het jaar geboren kunnen worden. Maar waarom doen we dat en hoe werkt het eigenlijk?
Natuurlijk daglicht is van invloed op de inwendige klok van allerlei organismen op aarde. Die inwendige klok draagt zorg voor het 24-uurs ritme van gedragsmatige, fysieke en biochemische processen. Onder andere lichamelijke inspanning, lichaamstemperatuur, hartslag, bloeddruk, hormoonspiegels en slaperigheid ondergaan ritmische golfbewegingen over periodes van 24 uur in reactie op signalen van buitenaf, zoals onder andere licht.
De licht-donker cyclus over een periode van 24 uur is één van de belangrijkste omgevingsfactoren die de inwendige klok van dieren synchroniseert met de 24-uurs rotatie van de aarde volgens BScEq, PhD Barbara Murphy van de Universiteit van Dublin.
Murphy bestudeert al 15 jaar de chronobiologie, oftewel de wetenschap van biologische tijdwaarneming, bij paarden.
Synchronisatie tussen het dagelijks ritme van een dier met de leefomgeving is van belang voor optimale overlevingskansen met betrekking tot activiteit, voedselvoorziening en de druk van het prooidier zijn.
Bij merries is licht ook van invloed op de vruchtbaarheidscyclus. Merries zijn, normaal gesproken, het meest vruchtbaar gedurende de late lente en het begin van de zomer. Maar vanwege de universele 1-januari bepaling om de leeftijd van een paard aan te duiden, is het steeds belangrijker geworden dat een veulen zo vroeg mogelijk geboren wordt.
Om dit te bewerkstelligen beïnvloeden fokkers en dierenartsen de vruchtbare periodes van merries teneinde het fokseizoen te vervroegen. Onderzoek toont aan dat het kunstmatig verlengen van het daglicht middels 100 Watt lampen vanaf december, het fokseizoen tot wel drie maanden naar voren kan halen. De blootstelling aan het licht onderdrukt namelijk de melatonine productie, een hormoon dat in het donker wordt aangemaakt en de productie van voortplantingshormonen remt. (lees hier meer over lichttherapie bij fokmerries)
Deze manier brengt natuurlijk wel extra kosten met zich mee, maar Murphy heeft hier, samen met haar collega’s een oplossing voor gevonden: individuele licht maskers die een kleine hoeveelheid blauw licht afgeven in één oog van de merrie.
Recent onderzoek bij mensen toont aan dat de cyclische vrijlating van melatonine het sterkste wordt geremd wordt door blauw licht en Murphy’s onderzoek bevestigd dat blauw licht melatonine afgifte remt bij paarden.
De belangrijkste ontdekking van deze studie was dat er geen verschil in effectiviteit was bij merries die gestald werden met kunstlicht en merries met lichtmaskers die buiten werden gehouden. Meer dan 80% van de onderzoeksgroep had al geovuleerd voor 10 februari, terwijl dat bij slechts 20% van de merries zonder enig kunstlicht het geval was.
Maar voortplanting blijkt niet het enige te zijn dat beïnvloed wordt door een circadiaan ritme (24 uurs ritme), ook de sportiviteit wordt beïnvloed.
Dit is vooral ook het geval bij het internationaal transport bij wedstrijdpaarden. Het doorkruisen van verschillende tijdzones en dan vooral die in oostelijk richting resulteren direct in een mismatch tussen de biologische klok en de nieuwe lokale tijd. Dit fenomeen, beter bekend als Jet lag, kan de individuele inwendige, cognitieve en psychomotorische functies beïnvloeden.
Murphy bevestigt dat paarden ook last hebben van jet lag en dat kan negatieve gevolgen kan hebben op de sportprestaties. Ze voegt daaraan toe dat het bio ritme en blootstelling aan licht van dag tot dag van invloed kunnen zijn op de sportieve prestaties.
In een studie van Murphy uit 2010, zijn halsters van een groep merries voorzien van monitoren die de lichaamsbeweging hebben gemeten onder drie verschillende omstandigheden: in de wei, in natuurlijk daglicht en in een stal voorzien van 12 uur kunstlicht (afgewisseld met 12 uur duisternis) en constante duisternis. Het onderzoek toont aan dat de lichaamsbeweging van paarden volgens een biologisch ritme (circadiaan ritme) plaatsvindt, oftewel meer activiteit bij (dag)licht.
Deze studie toont als eerste aan dat spieractiviteit bij paarden volgens een 24-uurs ritme verloopt, waaruit geconcludeerd kan worden dat er een optimale tijd is voor training en prestatie.
Stalmanagement kan dus het bio ritme van paarden versterken of verzwakken, dit onderzoek legt een basis om piektijden voor training en competitie vast te stellen en hierdoor de kans op optimale prestatie te vergroten en de kans op blessures te verkleinen.
In de toekomst hoopt Murphy met haar collega’s te kunnen evalueren of de inzet van de blauw licht maskers jet lag kunnen voorkomen bij paarden die in korte periodes over verschillende tijdzones reizen. Ondertussen is de wetenschap dat licht van invloed is op sportprestaties iets waar trainers bij stil zouden kunnen staan en misschien kunnen spelen met de gedachte dat het simpel aan en uitschakelen van een lampje al het verschil kan maken in de prestaties van een paard.
